Poļu radio šovakar skanēja labi zināms dzejolis par kaķi tukšā dzīvoklī
« previous entry | next entry »
May. 21st, 2026 | 02:08 am
Vislava Šimborska
Nomirt — tā kaķim nedrīkst darīt.
Ko gan kaķis lai iesāk
tukšā dzīvoklī.
Vai rāpties sienās.
Vai trīties starp mēbelēm.
It kā nekas te nebūtu mainījies,
tomēr viss nomainīts.
It kā nekas nebūtu pārvietots,
bet viss citā vietā.
Un vakarā lampa vairs nedeg.
Var dzirdēt skaļus soļus kāpnēs,
nav tie.
Roka, kas zivi liek šķīvī,
ar nav tā, kas agrāk.
Kaut kas te nesākas
ierastajā laikā.
Kaut kas te nenotiek,
kā vajadzētu.
Kāds te bija, bija,
bet tad pēkšņi pazuda
un neatlaidīgi nav un nav.
Visos skapjos ir skatīts.
Pa plauktiem ir izskraidīts.
Zem paklāja ir palīsts un pārbaudīts.
Ir pat pārkāpts aizliegums
un izmētāti papīri.
Ko vēl lai izdara.
Jāguļ un jāgaida.
Lai tik viņš pārnāk,
lai tik viņš parādās.
Tad viņš dabūs zināt,
ka ar kaķi tā nedrīkst.
Varēs paieties uz viņa pusi
tā, it kā nemaz negribētos,
lēnītēm
ar dziļi aizvainotām ķepām.
Un sākumā nekādas lēkāšanas vai ņaukstēšanas.
No poļu valodas atdzejojis Uldis Bērziņš
Varbūt tas viss
notiek laboratorijā?
Deg viena spuldze pa dienu
un miljardi naktī?
Varbūt mēs esam mēģeņu paaudzes?
Varbūt mūs ber no trauka traukā,
sakrata retortēs
un beidzot
ņem katru atsevišķi ar pinceti?
Bet varbūt ir citādi:
nekādas iejaukšanās?
Pārmaiņas notiek pašas
un saskaņā ar plānu?
Adata lēnām velk diagrammā
paredzētos līkločus?
Varbūt līdz šim pašam brīdim
nespējam modināt interesi?
Kontrolmonitorus ieslēdz pavisam reti?
Tikai kad karš, pie tam gana liels,
kaut kādas pacelšanās pār Zemes kamu
vai demonstratīvi pārlidojumi starp punktiem A un B?
Varbūt otrādi:
tiem tur pa prātam tikai epizodes?
Lūk, maza meitenīte lielā ekrānā
šuj sev pie piedurknes podziņu.
Optimetri iedūcas,
personāls traucas.
Ak, kas par būtni,
un iekšā tai tā sitas sirsniņa!
Ar cik nopietnu grāciju
viņa velk adatā diegu!
Kāds aizrāvies sauc:
Ziņojiet Šefam,
lai pats nāk paskatās!
No poļu valodas atdzejojis Uldis Bērziņš
Może to wszystko
Może to wszystko
dzieje się w laboratorium?
Pod jedną lampą w dzień
i miliardami w nocy?
Może jesteśmy pokolenia próbne?
Przesypywani z naczynia w naczynie,
potrząsani w retortach,
obserwowani czymś więcej niż okiem,
każdy z osobna
brany na koniec w szczypczyki?
Może inaczej:
żadnych interwencji?
Zmiany zachodzą same
zgodnie z planem?
Igła wykresu rysuje pomału
przewidziane zygzaki?
Może jak dotąd nic w nas ciekawego?
Monitory kontrolne włączane są rzadko?
Tylko gdy wojna i to raczej duża,
niektóre wzloty ponad grudkę Ziemi,
czy pokaźne wędrówki z punktu A do B?
Może przeciwnie:
gustują tam wyłącznie w epizodach?
Oto mała dziewczynka na wielkim ekranie
przyszywa sobie guzik do rękawa.
Czujniki pogwizdują,
personel się zbiega.
Ach cóż to za istotka
z bijącym w środku serduszkiem!
Jaka wdzięczna powaga
w przewlekaniu nitki!
Ktoś woła w uniesieniu:
Zawiadomić Szefa,
niech przyjdzie i sam popatrzy!
Kot w pustym mieszkaniu
Umrzeć - tego się nie robi kotu.
Bo co ma począć kot
w pustym mieszkaniu.
Wdrapywać się na ściany.
Ocierać między meblami.
Nic niby tu nie zmienione,
a jednak pozamieniane.
Niby nie przesunięte,
a jednak porozsuwane.
I wieczorami lampa już nie świeci.
Słychać kroki na schodach,
ale to nie te.
Ręka, co kładzie rybę na talerzyk,
także nie ta, co kładła.
Coś się tu nie zaczyna
w swojej zwykłej porze.
Coś się tu nie odbywa
jak powinno.
Ktoś tutaj był i był,
a potem nagle zniknął
i uporczywie go nie ma.
Do wszystkich szaf się zajrzało.
Przez półki przebiegło.
Wcisnęło się pod dywan i sprawdziło.
Nawet złamało zakaz
i rozrzuciło papiery.
Co więcej jest do zrobienia.
Spać i czekać.
Niech no on tylko wróci,
niech no się pokaże.
Już on się dowie,
że tak z kotem nie można.
Będzie się szło w jego stronę
jakby się wcale nie chciało,
pomalutku,
na bardzo obrażonych łapach.
I żadnych skoków pisków na początek.